Trong chăn nuôi gia cầm, bệnh cúm gia cầm là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, có khả năng lây lan rất nhanh và gây thiệt hại lớn nếu không được phát hiện, xử lý kịp thời.
Qua thực tế chăn nuôi cho thấy, dịch bệnh không chỉ xuất hiện ở những đàn nuôi quy mô lớn. Những hộ nuôi nhỏ lẻ, nuôi xen kẽ gà, vịt, ngan; chuồng nuôi gần ao, mương; thường xuyên mua bán, nhập đàn hoặc để gia cầm tiếp xúc với gia cầm bên ngoài cũng có nguy cơ phát sinh bệnh.
Vì vậy, phòng bệnh cúm gia cầm không phải chờ đến khi có dịch mới thực hiện mà phải làm thường xuyên, liên tục và ngay từ khi bắt đầu nuôi, bà con một số biện pháp phòng bệnh thiết thực như sau:
1. Trước hết, phải quản lý tốt đàn gia cầm ngay từ khi nhập giống
Kinh nghiệm thực tế cho thấy, nếu con giống không bảo đảm chất lượng thì việc chăm sóc về sau sẽ rất khó khăn.
Khi mua gà, vịt, ngan giống, bà con nên lựa chọn cơ sở có nguồn gốc rõ ràng, con giống khỏe mạnh, nhanh nhẹn, đồng đều, mắt sáng, lông khô, không có biểu hiện tiêu chảy, khó thở hoặc dị tật.
Không nên vì ham rẻ mà mua gia cầm trôi nổi, không rõ nguồn gốc.
Đối với đàn gia cầm mới mua về, không thả ngay vào đàn đang nuôi. Tốt nhất phải bố trí khu vực nuôi cách ly, theo dõi tình trạng sức khỏe trước khi nhập chung đàn.
Trong thời gian cách ly, bà con cần đặc biệt quan sát lượng thức ăn, nước uống, phân thải và tình trạng hô hấp của đàn.
Nếu đàn mới nhập có biểu hiện ốm, chết bất thường thì phải báo ngay cho cán bộ chuyên môn, không tự ý nhập chung với đàn khỏe mạnh.
2. Chuồng nuôi phải sạch, khô và thông thoáng
Đây là việc tưởng đơn giản nhưng lại quyết định rất lớn đến sức khỏe đàn gia cầm.
Bà con không nên để nền chuồng ẩm ướt, phân tích tụ lâu ngày. Phân và chất độn chuồng phải được thu gom thường xuyên.
Đặc biệt, máng ăn và máng uống phải được vệ sinh định kỳ. Nước uống phải là nước sạch; không để máng uống bị phân, đất hoặc chất bẩn làm ô nhiễm.
Chuồng nuôi phải có hệ thống che chắn phù hợp, vừa bảo đảm thông thoáng vừa hạn chế mưa tạt, gió lùa và hạn chế chim hoang dã tiếp xúc với đàn gia cầm.
Nếu nuôi vịt, ngan gần ao, hồ, kênh mương thì càng phải chú ý vệ sinh khu vực chăn nuôi, bởi đây là nơi gia cầm có thể tiếp xúc với nguồn nước và các loài chim khác.
3. Không nuôi gia cầm quá dày
Một đàn gia cầm khỏe mạnh nhưng nuôi quá dày sẽ dễ phát sinh nhiều vấn đề.
Mật độ cao làm chuồng nóng, ẩm, phân và chất thải tích tụ nhanh; gia cầm dễ bị stress, giảm sức đề kháng và khi một con mắc bệnh thì mầm bệnh có điều kiện lây lan nhanh sang những con khác.
Vì vậy, bà con cần bố trí mật độ nuôi phù hợp với diện tích chuồng, tuổi và loại gia cầm.
Khi đàn lớn nhanh, cần chủ động mở rộng diện tích hoặc giảm mật độ, không để gia cầm chen chúc trong chuồng.
4. Tiêm phòng là biện pháp phòng bệnh rất quan trọng
Bà con cần thực hiện tiêm phòng vắc xin cúm gia cầm đầy đủ, đúng đối tượng, đúng lịch và theo hướng dẫn của cơ quan thú y.
Vắc xin phải được bảo quản đúng yêu cầu, còn hạn sử dụng và sử dụng đúng hướng dẫn kỹ thuật.
Một điểm bà con cần lưu ý là:
Tiêm vắc xin không có nghĩa là đàn gia cầm sẽ không bao giờ mắc bệnh.
Vắc xin là một trong những biện pháp quan trọng giúp chủ động phòng bệnh, nhưng phải kết hợp với vệ sinh chuồng trại, quản lý con giống, kiểm soát nguồn bệnh và chăm sóc tốt đàn gia cầm.
Do đó, bà con không nên có tâm lý “đã tiêm phòng rồi thì không cần vệ sinh chuồng trại”.
5. Hạn chế tối đa nguồn bệnh từ bên ngoài đưa vào đàn
Trong thực tế, một đàn gia cầm khỏe có thể bị ảnh hưởng chỉ từ một nguồn lây bệnh được đưa vào chuồng.
Vì vậy, bà con cần hạn chế người lạ, phương tiện và dụng cụ chăn nuôi từ bên ngoài đi vào khu vực chuồng nuôi.
Nếu phải vào chuồng chăm sóc đàn, cần sử dụng quần áo, giày dép phù hợp và vệ sinh sạch sẽ.
Dụng cụ dùng cho đàn này không nên tùy tiện mang sang đàn khác.
Đặc biệt, không dùng chung máng ăn, máng uống, lồng vận chuyển hoặc các dụng cụ chăn nuôi giữa đàn khỏe và đàn đang có dấu hiệu bệnh.
6. Không để gia cầm tiếp xúc với chim hoang dã
Đây là vấn đề bà con nuôi gia cầm rất cần lưu ý.
Khu vực máng ăn, máng uống phải được bố trí hợp lý, hạn chế chim hoang dã vào ăn thức ăn hoặc uống nước của đàn.
Thức ăn phải được bảo quản kín, tránh để rơi vãi thu hút chim hoang dã, chuột và các động vật khác.
Nếu nuôi vịt, ngan theo hình thức thả đồng, thả ao, bà con càng phải tăng cường theo dõi đàn và thực hiện tốt các biện pháp vệ sinh, tiêm phòng theo hướng dẫn.
7. Chăm sóc tốt để đàn gia cầm có sức đề kháng
Bà con cần cung cấp thức ăn bảo đảm chất lượng, phù hợp với từng giai đoạn sinh trưởng; cho ăn đủ lượng, đúng thời điểm.
Nước uống phải sạch và luôn có đủ cho đàn.
Khi thời tiết thay đổi, đặc biệt những ngày nóng, mưa nhiều hoặc nhiệt độ thay đổi đột ngột, cần tăng cường chăm sóc, điều chỉnh chuồng nuôi cho thông thoáng, khô ráo.
Có thể sử dụng vitamin, khoáng chất hoặc chất điện giải theo hướng dẫn chuyên môn để hỗ trợ sức khỏe đàn gia cầm trong những thời điểm thời tiết bất lợi.
Tuyệt đối không tự ý sử dụng thuốc kháng sinh để “phòng cúm”, bởi thuốc kháng sinh không có tác dụng điều trị bệnh do vi rút cúm gia cầm gây ra.
8. Hằng ngày phải quan sát đàn, không chỉ nhìn xem có con nào chết hay không
Mỗi ngày, bà con nên dành thời gian quan sát đàn gia cầm, tốt nhất là trong lúc cho ăn, cho uống.
Cần chú ý xem đàn có ăn uống bình thường không, có hoạt động linh hoạt không, có con nào tách đàn, ủ rũ hay không.
Đồng thời quan sát phân, tiếng thở, tình trạng mắt, mũi, mào, tích và tỷ lệ đẻ đối với đàn gia cầm sinh sản.
Nếu thấy gia cầm bỏ ăn, giảm ăn, ủ rũ, khó thở, ho, chảy nước mắt, nước mũi, tiêu chảy, giảm đẻ, mào hoặc tích tím tái; đặc biệt có hiện tượng chết đột ngột hoặc số con chết tăng nhanh, bà con phải coi đây là dấu hiệu bất thường và xử lý ngay từ đầu.
9. Khi có gia cầm ốm, chết bất thường, phải làm gì?
Trước hết, bà con cần bình tĩnh và không bán chạy đàn gia cầm.
Không mang gia cầm ốm, gia cầm chết đi bán hoặc vận chuyển sang nơi khác.
Không giết mổ gia cầm nghi mắc bệnh để sử dụng làm thực phẩm.
Không vứt xác gia cầm xuống ao, hồ, kênh mương, bãi rác hoặc ngoài đồng.
Không tự ý đưa gia cầm từ đàn bệnh sang nơi khác.
Việc cần làm là hạn chế người ra vào khu vực chuồng nuôi, tách khu vực có gia cầm bất thường nếu điều kiện cho phép, thực hiện vệ sinh, khử trùng phù hợp và báo ngay cho cán bộ thú y, cán bộ chuyên môn.
Trung tâm Dịch vụ sự nghiệp công xã Tiên Minh đề nghị các hộ chăn nuôi trên địa bàn chủ động thực hiện nghiêm các biện pháp phòng bệnh, bảo vệ đàn gia cầm và cùng chung tay giữ an toàn cho sản xuất chăn nuôi.